Kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát mà cụ thể là của Kiểm sát viên tại phiên toà sơ thẩm được thể hiện tại bài phát biểu sau khi những người tham gia tố tụng phát biểu tranh luận và đối đáp xong. Điều 8 Thông tư liên tịch số 04/2012/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 01/8/2012 của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao và Tòa án nhân dân Tối cao hướng dẫn thi hành một số quy định của Bộ luật tố tụng dân sự về kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự quy định. “ 1. Tại phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án dân sự, sau khi những người tham gia tố tụng pháp biểu tranh luận và đối đáp, kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về các nội dung sau: a) Phát biểu ý kiến về việc tuân theo pháp luật tố tụng của thẩm phán, hội đồng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm hội đồng xét xử nghị án; Trong trường hợp kiểm sát viên yêu cầu hội đồng xét xử khắc phục các vi phạm về thủ tục tố tụng, thì hội đồng xét xử phải xem xét, quyết định và có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận, trường hợp không chấp nhận thì phải nêu rõ lý do. Quyết định về việc chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu của kiểm sát viên được hội đồng xét xử thảo luận và thông qua tại phòng xử án và phải được ghi vào biên bản phiên tòa. b) Phát biểu ý kiến về việc chấp hành pháp luật của những người tham gia tố tụng dân sự, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm hội đồng xét xử nghị án, không phát biểu về quan điểm giải quyết vụ án.” Như vậy tại phiên tòa sơ t hẩm sau khi những người tham gia tố tụng tranh luận và đối đáp xong, chủ tọa phiên tòa đề nghị kiểm sát viên phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc tuân theo pháp luật tố tụng của thẩm phán, hội đồng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm hội đồng xét xử nghị án. Kiểm sát viên không đưa ra quan điểm, đường lối giải quyết vụ án về nội dung, chỉ đưa ra ý kiến đánh giá có vi phạm hay không có vi phạm về thủ tục tố tụng của thẩm phán, hội đồng xét xử, việc chấp hành pháp luật của các đương sự từ thời điểm thụ lý vụ án để xác định việc tuân theo pháp luất tố tụng của họ trong suốt quá trình giải quyết vụ án theo thủ tục sơ thẩm, việc thụ lý vụ án, việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp, tư cách pháp lý của những người tham gia tố tụng, thẩm quyền giải quyết vụ án, thời hiệu khởi kiện… Trong trường hợp kiểm sát viên yêu cầu hội đồng xét xử khắc phục vi phạm về thủ tục tố tụng thì hội đồng xét xử phải xem xét, quyết định và có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận. Vậy trong trường hợp hội đồng xét xử chấp nhận quan điểm của Viện kiểm sát và việc vi phạm thủ tục tố tụng đó mang tính nghiêm trọng thì hội đồng xét xử có được hoãn phiên toà để khắc phục các vi phạm về tố tụng hay không chưa được quy định và hướng dẫn cụ thể. Trên thực tế có rất nhiều trường hợp sau khi đại diện Viện kiểm sát phát biểu về việc tuân theo pháp luật của thẩm phán, hội đồng xét xử. Theo đó thẩm phán, hội đồng xét xử có những vi phạm nghiêm trọng trong giải quyết vụ án như sót người tham gia tố tụng, xác định không đúng tư cách những người tham gia tố tụng, trình tự định giá không tuân thủ đúng quy định của pháp luật…Hội đồng xét xử đã quyết định hoãn phiên toà nhưng rất lúng túng để tìm căn cứ hoãn phiên toà nên thường né tránh và tìm một lý do như cần triệu tập thêm người làm chứng, hay tại phiên toà phát sinh tình tiết mới…cần thiết phải hoãn phiên toà. Mặt khác chưa có quy định cụ thể về việc quan điểm của Viện kiểm sát có được ghi trong bản án hay không nên trên thực tế còn xuất hiện những quan điểm khác nhau, có thẩm phán ghi, có những thẩm phán không ghi quan điểm của Viện kiểm sát vào trong bản án làm cho bản án thiếu tính thống nhất nhưng Viện kiểm sát cũng không thể kiến nghị Toà án vì chưa đủ cơ sở pháp lý. Để bài phát biểu của kiểm sát viên tại phiên toà có căn cứ và tuân thủ đúng quy định của pháp luật, kiểm sát viên phải nắm vững các quy định của pháp luật, nghiên cứu kỹ hồ sơ trước khi tham gia phiên toà, phải tập trung nghe và ghi chép diễn biến phiên toà. Đặt biệt phải chú ý phần xét hỏi của hội đồng xét xử. Kiểm sát viên tham gia hỏi các đương sự sau khi hội đồng xét xử, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, những người tham gia tố tụng khác kết thúc. Kiểm sát viên trực tiếp hỏi các đương sự những người tham gia tố tụng các vấn đề chưa được hội đồng xét xử hỏi đến và các vấn đề chưa được làm sáng tỏ. Với những vấn đề mới phát sinh tại phiên toà, kiểm sát viên phải hỏi nhằm làm sáng tỏ sự thật khách quan của vấn đề đó, đồng thời phải đối chiếu với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án để nhanh chóng đưa ra quan điểm chấp nhận hay không chấp nhận một tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án. Tại phiên toà dân sự sơ thẩm kiểm sát viên chỉ phát biểu về việc tuân theo pháp luật tố tụng của thẩm phán, hội đồng xét xử trong quá trình giải quyết vụ án, kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm hội đồng xét xử nghị án, không phát biểu về đường lối giải quyết vụ án. Quy định này không làm giảm trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc thực hiện chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp mà vẫn chứa đựng đầy đủ trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc bảo đảm bản án, quyết định của Toà án đúng pháp luật, vì vậy khi chủ toạ phiên toà tuyên án, kiểm sát viên phải chú ý lắng nghe, ghi chép phần quyết định của bản án. Sau khi phiên toà kết thúc, kiểm sát viên phải báo cáo lãnh đạo Viện về tính có căn cứ, tính hợp pháp của bản án. Nếu bản án có vi phạm phải kịp thời báo cáo lãnh đạo Viện để thực hiện quyền kháng nghị nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đương sự, bảo vệ pháp luật được thi hành nghiêm chỉnh và thống nhất. Trên đây là những chia sẻ của bản thân tôi về phát biểu của kiểm sát viên tại phiên toà dân sự sơ thẩm khi được Ban lãnh đạo giao nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong giải quyết các vụ án dân sự. Xin chia sẻ cùng các đồng nghiệp./. Phạm Thị Thu Hiền- Ksv VKSND huyện Trảng Bom
Ý kiến bạn đọc
