Chủ đề: Ứng dụng công nghệ thông tin “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy” trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử án hình sự của ngành Kiểm sát nhân dân

Trong bối cảnh thực hiện cải cách tư pháp như hiện nay, việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng của các cơ quan tư pháp là nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu. Đối với lĩnh vực hình sự, việc vận dụng “Báo cáo án hình sự bằng sơ đồ tư duy” trong công tác giải quyết án được coi là một phương pháp làm việc mới, khoa học, hiệu quả, hỗ trợ lãnh đạo, Kiểm sát viên các cấp nắm bắt nhanh chóng, chính xác bản chất hành vi phạm tội và những vấn đề cần chứng minh của vụ án; làm chủ hệ thống chứng cứ để định hướng điều tra, quyết định truy tố và tranh tụng tại phiên tòa; nắm vững và sử dụng linh hoạt sơ đồ tư duy sẽ giúp Kiểm sát viên thực hiện tốt nhiệm vụ thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, kiểm sát xét xử vụ án hình sự, qua đó góp phần thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của đơn vị và của ngành kiểm sát nhân dân. Thực tiễn cho thấy, việc thực hiện báo cáo án vào từng giai đoạn tố tụng theo quy trình xây dựng hồ sơ kiểm sát bằng phương pháp truyền thống như: Trích cứu hồ sơ, xây dựng báo cáo đề xuất, báo cáo vụ án theo trình tự thời gian...bằng word, photo hồ sơ để lưu trữ, phân hóa và phân tầng các tập tài liệu...đã có nhiều những hạn chế nhất định. “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy” ra đời là giải pháp khắc phục được những hạn chế đó trong ngành kiểm sát nhân dân. Việc đưa vào triển khai, ứng dụng hiệu quả trong công tác kiểm sát điều tra, trích cứu hồ sơ, giải quyết vụ án. Điều này cũng giúp cho các Kiểm sát viên rút ngắn thời gian hệ thống hóa toàn bộ các thủ tục tố tụng, tài liệu, chứng cứ, nắm rõ bản chất và vấn đề của vụ án; giúp việc báo cáo án được rõ ràng, linh hoạt theo đúng trình tự, sinh động, dễ hiểu và dễ tiếp cận. Bên cạnh đó, việc triển khai “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy” đã tạo điều kiện thuận lợi trong việc lưu trữ, tra cứu hồ sơ, giúp Kiểm sát viên dễ trích lục, sử dụng các chứng cứ, tài liệu trong việc nghiên cứu hồ sơ vụ án. Đây cũng là một trong những biện pháp hữu hiệu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả nhằm tăng cường hoạt động công tố, nâng cao chất lượng trong công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp từ giai đoạn tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm đến các giai đoạn khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử của Kiểm sát viên. Đội thi sơ đồ tư duy Phòng 2 – VKSND tỉnh Đồng Nai đạt giải Nhì vòng chung kết cuộc thi “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy năm 2024” do VKSND tỉnh Đồng Nai tổ chức. Đội thi sơ đồ tư duy Phòng 2 – VKSND tỉnh Đồng Nai đạt giải Nhì vòng chung kết cuộc thi “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy năm 2024” do VKSND tỉnh Đồng Nai tổ chức. Từ đó, bản thân đúc kết được một số kinh nghiệm trong việc số hóa hồ sơ, xây dựng sơ đồ tư duy, báo cáo án bằng sơ đồ tư duy như sau: Thứ nhất, kinh nghiệm trong việc số hóa hồ sơ vụ án. Việc số hóa hồ sơ vụ án hình sự thường được Kiểm sát viên thực hiện sau khi nhận được hồ sơ vụ án và Bản kết luận điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra. Kiểm sát viên tiến hành số hóa tất cả các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, sau đó phân loại theo các nhóm thành từng tập tài liệu để việc tìm kiếm, nghiên cứu hồ sơ được thuận tiện nhất như tập thủ tục tố tụng vụ án, biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế, việc thu giữ và xử lý vật chứng, vấn đề dân sự, tập lời khai… Sau khi đã tiến hành số hóa toàn bộ hồ sơ, Kiểm sát viên sử dụng các phần mềm như HJSPlit, Winmend File Splitter, PDF Split Merge để ghép nối các file PDF riêng thành một file PDF tổng thể hiện toàn bộ các tài liệu, chứng cứ của vụ án. Cuối cùng, Kiểm sát viên tạo một File Folder cho vụ án, tạo sự khoa học, hiệu quả trong việc lưu trữ, nghiên cứu, khai thác và tìm kiếm các tài liệu, chứng cứ của vụ án. Thứ hai, kinh nghiệm trong việc xây dựng sơ đồ tư duy. Hiện nay khối lượng công việc của các cán bộ, Kiểm sát viên rất nhiều. Do đó, không phải đối với tất cả vụ án, mà chỉ những vụ án hình sự phức tạp, có nhiều khó khăn, vướng mắc, được dư luận xã hội quan tâm thì mới thực hiện báo cáo án bằng sơ đồ tư duy. Để xây dựng một báo cáo án hình sự thông qua sơ đồ tư duy có chất lượng, đầu tiên, Kiểm sát viên cần phải xác định được mục đích của việc xây dựng sơ đồ tư duy là báo cáo về vấn đề gì, thuộc giai đoạn tố tụng nào, nhằm lựa chọn sơ đồ tư duy cho phù hợp. Có rất nhiều phần mềm hỗ trợ Kiểm sát viên xây dựng sơ đồ tư duy đối với vụ án như phần mềm Xmind, Edraw Mind Map, iMindMap, Powerpoint…. Để xây dựng được một sơ đồ tư duy hiệu quả, rõ ràng, trước hết, Kiểm sát viên cần tóm tắt nội dung vụ án, các vấn đề cần phải chứng minh cũng như hệ thống lại toàn bộ các tài liệu, chứng cứ của vụ án; sau đó, tiến hành phân loại thành các nhánh chính, nhánh phụ cấp 1, nhánh phụ cấp 2, 3...theo từng vấn đề ví dụ như chủ thể, khách thể tội phạm, mặt chủ quan, mặt khách quan, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, vật chứng của vụ án hay các tài liệu khác có liên quan đến vụ án; thu thập, chuẩn bị các file ảnh, camera ghi hình, các tài liệu dự kiến sẽ đưa vào sơ đồ tư duy thông qua việc minh họa bằng hình ảnh… Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ những nội dung trên, Kiểm sát viên tiến lựa chọn kiểu sơ đồ, bố cục phù hợp với ý tưởng, nội dung của vụ án. Sơ đồ tư duy được lựa chọn phải thể hiện được các yếu tố cấu thành tội phạm, các tình tiết định khung hình phạt, tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cũng như các tình tiết khác liên quan đến các vấn đề cần phải chứng minh trong vụ án. Sử dụng các từ, cụm từ ngắn gọn, dễ hiểu để diễn đạt các tình tiết vụ án, sử dụng hợp lý màu sắc, hình ảnh minh họa, tài liệu đã được số hóa vào trong sơ đồ tư duy để minh họa khi cần thiết. Ảnh minh họa. Ảnh minh họa. Thứ ba, kinh nghiệm trong việc xây dựng và báo cáo án bằng hình ảnh. Từ việc số hóa hồ sơ, Kiểm sát viên có thể vận dụng để nghiên cứ và xây dựng báo cáo đề xuất về việc giải quyết vụ án, sau đó tiến hành báo cáo án với lãnh đạo thông qua màn hình chiếu. Khi xây dựng báo cáo đề xuất về việc giải quyết vụ án, Kiểm sát viên có thể đính kèm các quyết định tố tụng đối với vụ án, bị can, biên bản khám nghiệm hiện trường, biên bản khám nghiệm tử thi, kết luận điều tra…vào báo cáo để làm rõ những nội dung đề xuất của mình. Thông qua buổi họp báo cáo án, Kiểm sát viên trình chiếu báo cáo đề xuất về việc giải quyết vụ án, cùng các tài liệu, chứng cứ chứng minh cho nội dung của báo cáo, kết hợp với việc Kiểm sát viên chủ động phân tích để làm rõ các tình tiết của vụ án. Điều này không chỉ giúp cho Kiểm sát viên có nhiều thời gian hơn để nghiên cứu hồ sơ, mà còn hỗ trợ cho hoạt động báo cáo án được khoa học, chuyên nghiệp, thuyết phục và hiệu quả hơn. Việc thực hiện “Báo cáo án bằng sơ đồ tư duy trong ngành Kiểm sát nhân dân” đã khẳng định được bước chuyển biến tích cực trong việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Kiểm sát nhân dân. Không những góp phần nâng cao năng lực quản lý, chỉ đạo điều hành, ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác chuyên môn nghiệp vụ mà còn thể hiện sự quyết tâm của ngành Kiểm sát nhân dân, một điểm nhấn tạo đột phá trong công tác chuyển đổi số năm 2024 và những năm tiếp theo.