Từ đề tài khoa học đến “lá chắn” bảo vệ trẻ em tại khu vực biên giới Đồng Nai
- Thứ sáu - 16/10/2026 05:21
- In ra
- Đóng cửa sổ này
VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai đang từng bước đưa kết quả đề tài khoa học cấp tỉnh vào công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý các vụ án xâm hại tình dục trẻ em.
Ban Chủ nhiệm đề tài chụp ảnh lưu niệm.
Thời gian qua, đề tài khoa học cấp tỉnh “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra các vụ án xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn thành phố Đồng Nai” do VKSND TP Đồng Nai là cơ quan chủ quản, TS Nguyễn Quốc Hân, Viện trưởng VKSND TP Đồng Nai làm Chủ nhiệm đã được nghiệm thu và đưa vào áp dụng trong thực tiễn.
Tại VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai những kết quả nghiên cứu của đề tài đang được vận dụng vào cả công tác phòng ngừa lẫn hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử các vụ án xâm hại tình dục trẻ em.
Đây là địa bàn biên giới, có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số khá lớn. Điều kiện địa lý, đời sống dân cư và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật ở một số khu vực còn những khó khăn nhất định, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác bảo vệ trẻ em, nhất là trước nguy cơ xâm hại tình dục.
Qua thực tiễn, nhiều yếu tố được nhận diện có thể tác động đến tình trạng xâm hại tình dục trẻ em.
Trong đó, sự biến động về kinh tế - xã hội, nhu cầu lao động tự do ngày càng lớn, điều kiện sinh hoạt và quản lý trẻ tại một số gia đình còn hạn chế là những yếu tố cần được quan tâm.
Ở một số gia đình, nhận thức pháp luật còn hạn chế, cha mẹ bận mưu sinh nên chưa có nhiều thời gian theo sát con em. Đối với trẻ ở vùng sâu, vùng xa, nhất là học sinh người dân tộc thiểu số, những khó khăn về địa hình, giao thông và điều kiện tiếp cận các dịch vụ bảo vệ trẻ em cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em ở một số nơi chưa được thực hiện thường xuyên; nội dung, hình thức tuyên truyền chưa thực sự phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ cho trẻ em trong gia đình, nhà trường cũng cần tiếp tục được chú trọng. Một nguy cơ khác đến từ môi trường mạng. Trẻ em sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội ngày càng phổ biến, trong khi khả năng tự bảo vệ trên không gian mạng và sự giám sát của gia đình chưa phải lúc nào cũng theo kịp. Thực tế cho thấy, một số vụ việc xâm hại xảy ra trong quan hệ gia đình, người quen hoặc bắt đầu từ môi trường mạng. Đối tượng có thể lợi dụng sự tin tưởng, lệ thuộc hoặc sự non nớt của trẻ để tiếp cận, dụ dỗ, thao túng. Tâm lý sợ hãi, mặc cảm, lo bị kỳ thị cũng khiến một số trường hợp chậm được trình báo, từ đó ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và ngăn chặn hành vi xâm hại. Trong khi đó, nếu việc tiếp nhận, xử lý thông tin ban đầu chưa kịp thời, hành vi vi phạm có thể kéo dài mà không được phát hiện. Đây cũng là lý do công tác phát hiện sớm, tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý ngay từ cơ sở được VKSND khu vực 13 xác định là một trong những khâu cần đặc biệt quan tâm.
Đưa kết quả nghiên cứu vào phòng ngừa từ cơ sở
Để các giải pháp từ nghiên cứu khoa học thực sự trở thành công cụ hỗ trợ bảo vệ trẻ em, việc triển khai kết quả đề tài sau nghiệm thu được xác định là yêu cầu quan trọng.
Theo tài liệu, đề tài đã nghiên cứu tương đối toàn diện các phương thức, thủ đoạn của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em; đồng thời đề xuất giải pháp tháo gỡ những khó khăn về pháp lý, quy trình lấy lời khai đối với trẻ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
Tại VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai những kết quả nghiên cứu của đề tài đang được vận dụng vào cả công tác phòng ngừa lẫn hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử các vụ án xâm hại tình dục trẻ em.
Đây là địa bàn biên giới, có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số khá lớn. Điều kiện địa lý, đời sống dân cư và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật ở một số khu vực còn những khó khăn nhất định, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác bảo vệ trẻ em, nhất là trước nguy cơ xâm hại tình dục.
Qua thực tiễn, nhiều yếu tố được nhận diện có thể tác động đến tình trạng xâm hại tình dục trẻ em.
Trong đó, sự biến động về kinh tế - xã hội, nhu cầu lao động tự do ngày càng lớn, điều kiện sinh hoạt và quản lý trẻ tại một số gia đình còn hạn chế là những yếu tố cần được quan tâm.
Ở một số gia đình, nhận thức pháp luật còn hạn chế, cha mẹ bận mưu sinh nên chưa có nhiều thời gian theo sát con em. Đối với trẻ ở vùng sâu, vùng xa, nhất là học sinh người dân tộc thiểu số, những khó khăn về địa hình, giao thông và điều kiện tiếp cận các dịch vụ bảo vệ trẻ em cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mất an toàn.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục trẻ em ở một số nơi chưa được thực hiện thường xuyên; nội dung, hình thức tuyên truyền chưa thực sự phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Việc trang bị kỹ năng sống, kỹ năng nhận diện nguy cơ và tự bảo vệ cho trẻ em trong gia đình, nhà trường cũng cần tiếp tục được chú trọng. Một nguy cơ khác đến từ môi trường mạng. Trẻ em sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội ngày càng phổ biến, trong khi khả năng tự bảo vệ trên không gian mạng và sự giám sát của gia đình chưa phải lúc nào cũng theo kịp. Thực tế cho thấy, một số vụ việc xâm hại xảy ra trong quan hệ gia đình, người quen hoặc bắt đầu từ môi trường mạng. Đối tượng có thể lợi dụng sự tin tưởng, lệ thuộc hoặc sự non nớt của trẻ để tiếp cận, dụ dỗ, thao túng. Tâm lý sợ hãi, mặc cảm, lo bị kỳ thị cũng khiến một số trường hợp chậm được trình báo, từ đó ảnh hưởng đến khả năng phát hiện và ngăn chặn hành vi xâm hại. Trong khi đó, nếu việc tiếp nhận, xử lý thông tin ban đầu chưa kịp thời, hành vi vi phạm có thể kéo dài mà không được phát hiện. Đây cũng là lý do công tác phát hiện sớm, tiếp nhận thông tin và phối hợp xử lý ngay từ cơ sở được VKSND khu vực 13 xác định là một trong những khâu cần đặc biệt quan tâm.
Đưa kết quả nghiên cứu vào phòng ngừa từ cơ sở
Để các giải pháp từ nghiên cứu khoa học thực sự trở thành công cụ hỗ trợ bảo vệ trẻ em, việc triển khai kết quả đề tài sau nghiệm thu được xác định là yêu cầu quan trọng.
Theo tài liệu, đề tài đã nghiên cứu tương đối toàn diện các phương thức, thủ đoạn của tội phạm xâm hại tình dục trẻ em; đồng thời đề xuất giải pháp tháo gỡ những khó khăn về pháp lý, quy trình lấy lời khai đối với trẻ và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.
 |
| Hình ảnh tại một hội nghị tuyên truyền phòng chống xâm hại tình dục trẻ em của VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai. |
Đối với VKSND khu vực 13, đây là những nội dung có ý nghĩa trực tiếp bởi địa bàn biên giới luôn tiềm ẩn nguy cơ trẻ em bị xâm hại, không chỉ dưới hình thức trực tiếp mà cả hành vi dụ dỗ, bóc lột tình dục trên không gian mạng. Vì vậy, việc chuyển hóa các kiến nghị, mô hình từ đề tài vào thực tiễn phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm này được đơn vị xác định là nhiệm vụ cần thực hiện thường xuyên, lâu dài. Ngay sau khi đề tài được nghiệm thu và đưa vào áp dụng, VKSND khu vực 13 đã xây dựng kế hoạch triển khai, gắn kết các kết quả nghiên cứu với công tác chuyên môn và hoạt động tuyên truyền trên địa bàn.
Sau khi VKSND TP Đồng Nai xây dựng kế hoạch và ký quy chế phối hợp với các cơ quan liên quan của thành phố trong công tác phòng ngừa, tiếp nhận và giải quyết các vụ việc, vụ án xâm hại trẻ em, VKSND khu vực 13 cũng chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với địa bàn. Đến nay, đơn vị đã phối hợp với UBND các xã tổ chức 6 hội nghị tuyên truyền về các hành vi xâm hại trẻ em, xâm hại tình dục trẻ em.
Cùng với tuyên truyền trực tiếp, VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai còn ban hành kiến nghị đề nghị Chủ tịch UBND các xã trên địa bàn chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành chủ động phát hiện, phòng ngừa, kịp thời tiếp nhận và xử lý thông tin về hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Nội dung kiến nghị cũng chú trọng việc tăng cường giáo dục giới tính, kỹ năng tự bảo vệ, nhận diện và phòng tránh xâm hại tình dục cho học sinh; phát hiện kịp thời những biểu hiện bất thường của trẻ để thông tin cho gia đình và cơ quan có thẩm quyền khi có dấu hiệu bị xâm hại. Công tác tuyên truyền được định hướng theo hướng gần với đời sống hơn, không chỉ tổ chức thành các buổi phổ biến pháp luật riêng biệt mà còn lồng ghép vào sinh hoạt thôn, ấp, tổ dân phố, hoạt động ngoại khóa tại trường học và sinh hoạt chuyên đề của các tổ chức, đoàn thể.
Mục tiêu là giúp trẻ biết tự nhận diện nguy cơ, hình thành kỹ năng tự bảo vệ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và chính quyền trong việc xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện cho trẻ em. Từ những kiến nghị của VKSND khu vực 13, Chủ tịch UBND TP Đồng Nai đã có văn bản chỉ đạo Chủ tịch UBND các xã trên địa bàn khu vực yêu cầu các cơ quan, ban, ngành xây dựng và triển khai các giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em.
Sau khi VKSND TP Đồng Nai xây dựng kế hoạch và ký quy chế phối hợp với các cơ quan liên quan của thành phố trong công tác phòng ngừa, tiếp nhận và giải quyết các vụ việc, vụ án xâm hại trẻ em, VKSND khu vực 13 cũng chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện phù hợp với địa bàn. Đến nay, đơn vị đã phối hợp với UBND các xã tổ chức 6 hội nghị tuyên truyền về các hành vi xâm hại trẻ em, xâm hại tình dục trẻ em.
Cùng với tuyên truyền trực tiếp, VKSND khu vực 13, TP Đồng Nai còn ban hành kiến nghị đề nghị Chủ tịch UBND các xã trên địa bàn chỉ đạo các cơ quan, ban, ngành chủ động phát hiện, phòng ngừa, kịp thời tiếp nhận và xử lý thông tin về hành vi xâm hại tình dục trẻ em. Nội dung kiến nghị cũng chú trọng việc tăng cường giáo dục giới tính, kỹ năng tự bảo vệ, nhận diện và phòng tránh xâm hại tình dục cho học sinh; phát hiện kịp thời những biểu hiện bất thường của trẻ để thông tin cho gia đình và cơ quan có thẩm quyền khi có dấu hiệu bị xâm hại. Công tác tuyên truyền được định hướng theo hướng gần với đời sống hơn, không chỉ tổ chức thành các buổi phổ biến pháp luật riêng biệt mà còn lồng ghép vào sinh hoạt thôn, ấp, tổ dân phố, hoạt động ngoại khóa tại trường học và sinh hoạt chuyên đề của các tổ chức, đoàn thể.
Mục tiêu là giúp trẻ biết tự nhận diện nguy cơ, hình thành kỹ năng tự bảo vệ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của gia đình, nhà trường và chính quyền trong việc xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện cho trẻ em. Từ những kiến nghị của VKSND khu vực 13, Chủ tịch UBND TP Đồng Nai đã có văn bản chỉ đạo Chủ tịch UBND các xã trên địa bàn khu vực yêu cầu các cơ quan, ban, ngành xây dựng và triển khai các giải pháp phòng ngừa xâm hại tình dục trẻ em.
 |
| Hình ảnh tại một phiên tòa xét xử vụ án hiếp dâm trẻ em |